به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین حمید شهریاری، دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، در بخش علمی چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی که پیش از ظهر امروز در سالن همایش پژوهشگاه مطالعات تقریبی قم برگزار شد، با تجلیل از شخصیت و سیره رهبری شهید انقلاب اسلامی، ماندگاری و تأثیرگذاری را از مهمترین عوامل شکلدهنده به جذابیت شخصیتهای تاریخی و دینی دانست و تأکید کرد: راز جذابیت و ماندگاری امام شهید را باید در ویژگیهای برجسته شخصیتی و حضور مستمر ایشان در عرصه مجاهدت و مبارزه جستوجو کرد.
وی با اشاره به اینکه «آنچه باعث جذابیت شخصیت و جمال معنادار زندگی میشود، ماندگاری و تأثیرگذاری است»، اظهار کرد: شخصیتی که در تاریخ ماندگار میشود، چه شیعه باشد و چه سنی، هنگامی جذابیت پیدا میکند که سابقه و حضوری مؤثر در صحنه حیات داشته باشد و بتواند در زمانه خود منشأ اثر و تحول باشد. در چنین شرایطی، زندگی آن شخصیت نیز معنا و عمق بیشتری پیدا میکند.
ماندگاری؛ راز معنا یافتن زندگی شخصیتهای بزرگ
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در ادامه با طرح این پرسش که چرا امام شهید از چنین جذابیت و جایگاه ویژهای برخوردار بود، گفت: چرا میلیونها نفر در تهران، قم، مشهد، نجف و کربلا در مراسم تشییع پیکر ایشان حضور پیدا کردند؟ این حضور گسترده و کمنظیر مردم، نشاندهنده عمق نفوذ معنوی و اجتماعی شخصیتی است که در طول حیات خود توانسته بود در دلهای مردم جایگاه ویژهای پیدا کند.
حجتالاسلام والمسلمین شهریاری افزود: یکی از سرداران در توصیف عظمت و محبوبیت ایشان گفته بود که اگر امکان تشییع ایشان در شهرهایی مانند نیویورک و لندن نیز فراهم میشد، باز هم میلیونها نفر برای حضور در این مراسم گرد هم میآمدند.
وی در ادامه تصریح کرد: این میزان از علاقه و همراهی عمومی را نمیتوان صرفاً با یک عامل توضیح داد؛ بلکه راز این جذابیت را باید در مجموعهای از ویژگیهای شخصیتی، اخلاقی و انقلابی ایشان جستوجو کرد؛ ویژگیهایی که موجب شد شخصیت امام شهید در حافظه تاریخی مردم ماندگار شود.
فراغت از مقام دنیا و بیاعتنایی به ریاست
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی نخستین ویژگی برجسته امام شهید را «فراغت از مقام دنیا و حب ریاست» عنوان کرد و گفت: یکی از مهمترین ویژگیهای ایشان این بود که برای مقام و موقعیت دنیوی ارزشی قائل نبود و به دنبال کسب جایگاه و قدرت برای خود نبود.
وی با اشاره به فیلم مربوط به انتخاب رهبری در مجلس خبرگان اظهار کرد: در فیلم انتصاب رهبری، زمانی که به ایشان اعلام میشود اعضای مجلس خبرگان ایشان را به عنوان رهبر انتخاب کردهاند، اگر به چهره ایشان دقت کنید، چیزی جز اعتراض و نارضایتی از این انتخاب مشاهده نمیشود.
حجتالاسلام والمسلمین شهریاری ادامه داد: این واکنش نشان میدهد که ایشان برای خود وزنی قائل نبود و اساساً در پی آن نبود که در جایگاه بالایی قرار گیرد. حتی زمانی که مورد انتخاب قرار گرفت، نهتنها احساس رضایت و خوشحالی از کسب مقام در چهره ایشان دیده نمیشد، بلکه از اینکه چنین مسئولیتی بر عهده او گذاشته شده بود، ناراحت و معترض بود.
وی در ادامه تأکید کرد: همین فراغت از مقام و بیاعتنایی به ریاست، یکی از مهمترین عواملی بود که شخصیت ایشان را برای مردم جذاب و قابل اعتماد میکرد؛ زیرا مردم در رفتار او نشانهای از قدرتطلبی و دنیاخواهی نمیدیدند، بلکه با شخصیتی مواجه بودند که مسئولیت را تکلیف و خدمت میدانست.
مجاهدت مستمر؛ ویژگی دیگر امام شهید
حجتالاسلام والمسلمین شهریاری در ادامه، «مجاهدت مستمر» را دومین ویژگی برجسته شخصیت امام شهید برشمرد و گفت: ایشان پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، در دوران تبعید در ایرانشهر نیز از مسیر مبارزه و مجاهدت فاصله نگرفت و پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز حقیقتاً در میدان حضور داشت و یک مجاهد به معنای واقعی کلمه بود.
وی افزود: زندگی ایشان پس از انقلاب با مسئولیت، حضور در صحنه، خطرپذیری و مجاهدت همراه بود. ایشان در فهرست ترور قرار گرفت، هدف عملیات تروریستی قرار گرفت و در جریان این حوادث نیز مجروح و جانباز شد.
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با اشاره به حادثه هفتم تیر خاطرنشان کرد: اگر ایشان چند روز پیش از حادثه هفتم تیر در جریان سوءقصد در مسجد ابوذر مجروح نشده بود، در شمار شهدای حادثه هفتم تیر قرار میگرفت. ایشان در حادثه مسجد ابوذر مورد سوءقصد قرار گرفت و به دلیل شدت جراحات، در بیمارستان بستری شد و همین مسئله موجب شد در زمان وقوع حادثه هفتم تیر در محل حضور نداشته باشد.
«سرباز در میدان»؛ تصویری از یک زندگی مجاهدانه
حجتالاسلام والمسلمین شهریاری با تأکید بر اینکه این حوادث بخشی از واقعیت زندگی امام شهید را تشکیل میدهد، گفت: چنین شخصیتی را باید یک «سرباز در میدان» دانست؛ فردی که چه پیش از انقلاب و چه پس از آن، همواره در صحنه حضور داشت و برای دفاع از آرمانها و ارزشهای انقلاب اسلامی آماده پذیرش خطر و هزینه بود.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: ماندگاری شخصیتهای بزرگ صرفاً به جایگاه رسمی یا مسئولیتی که در مقطعی از تاریخ بر عهده داشتهاند، وابسته نیست؛ بلکه آنچه موجب ماندگاری آنان میشود، کیفیت زندگی، میزان تأثیرگذاری، اخلاص، مجاهدت و نوع مواجهه آنان با مسئولیت و قدرت است.
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در ادامه تأکید کرد: وقتی شخصیتی از مقام و ریاست برای خود بهرهای نمیخواهد و در عین حال، در تمامی عرصههای دشوار و سرنوشتساز همچون یک مجاهد و سرباز در میدان حضور دارد، طبیعی است که چنین شخصیتی در میان مردم ماندگار شود و زندگی او برای نسلهای بعد نیز معنا و پیام داشته باشد.
سومین ویژگی امام شهید، شناخت عمیق ایشان از تاریخ معاصر بود
حجتالاسلام والمسلمین شهریاری با تبیین سومین ویژگی برجسته امام شهید حضرت آیتاللهالعظمی امام خامنهای، اظهار کرد: یکی از مهمترین ویژگیهای ایشان، شناخت عمیق و دقیق تاریخ معاصر و توانایی تحلیل و پیشبینی تحولات آینده بود. حضرت آیتاللهالعظمی امام خامنهای عالمی بودند که تاریخ معاصر را با دقت و عمق ویژهای مطالعه و تحلیل کرده بودند و همین شناخت راهبردی از روندهای تاریخی، به ایشان امکان میداد بسیاری از تحولات آینده را پیشبینی کنند و نسبت به برخی مسیرها و رویکردهای سیاسی، هشدارهای دقیق و روشنی ارائه دهند.
پیشبینی درباره امکان مذاکره با آمریکا برآمده از شناخت تاریخ معاصر بود
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با اشاره به مواضع رهبر شهید انقلاب درباره رابطه و مذاکره با آمریکا، ادامه داد: یکی از نمونههای روشن این مسئله، دیدگاه ایشان درباره امکان گفتوگو و مذاکره با آمریکا بود. از دوران نهضت ملی شدن صنعت نفت و تجربه دولت دکتر محمد مصدق تا دورههای بعدی، همواره افرادی معتقد بودند که میتوان با آمریکا گفتوگو و از طریق مذاکره مسائل را حل کرد؛ اما حضرت آیتاللهالعظمی امام خامنهای با تکیه بر شناخت عمیق خود از تاریخ معاصر، نسبت به چنین رویکردی نگاه متفاوتی داشتند و بر این باور بودند که نمیتوان به آمریکا به عنوان طرفی قابل اعتماد برای حل مسائل اساسی تکیه کرد.
وی در ادامه تصریح کرد: در مقطعی نیز رهبر شهید انقلاب با طرح مفهوم «نرمش قهرمانانه»، ضرورت استفاده هوشمندانه و هدفمند از ظرفیتهای دیپلماسی را مورد توجه قرار دادند؛ با این حال، تجربههای بعدی بار دیگر نشان داد که مسئله اعتماد به آمریکا و امکان حل اختلافات اساسی از طریق مذاکره، با واقعیتهای رفتاری این کشور سازگار نیست.
حجتالاسلام والمسلمین شهریاری تأکید کرد: این نوع نگاه، صرفاً یک موضع سیاسی مقطعی نبود، بلکه حاصل عمق شناخت تاریخی و تحلیل راهبردی ایشان از تحولات تاریخ معاصر بود؛ شناختی که به ایشان امکان میداد روندها را فراتر از تحولات روزمره و در چارچوبی تاریخی و بلندمدت ارزیابی کنند.
تأکید بر عبور از تکرار دیدگاههای دیگران
وی در ادامه با اشاره به یکی از دیدارهای خود با رهبر معظم انقلاب، به اهتمام ایشان نسبت به تولید فکر و نظریهپردازی اشاره کرد و گفت: یک بار خدمت ایشان رسیدیم و مجموعهای را با عنوان «معجم الفاظ» تولید کرده بودیم. ایشان این مجموعه را بررسی کردند و فرمودند این مطالب، سخنان و دیدگاههای دیگران است؛ شما باید خودتان فکر کنید و مطالب جدیدی به آن اضافه کنید. این سخن نشاندهنده آن است که رهبر معظم انقلاب همواره بر تفکر، تولید ایده و نظریهپردازی اصیل تأکید داشتهاند و صرف گردآوری و بازنشر دیدگاههای دیگران را کافی نمیدانستند.
حجتالاسلام والمسلمین شهریاری خاطرنشان کرد: نگاه ایشان به مسائل مختلف، نگاهی مبتنی بر تولید فکر و ارائه راهکارهای جدید بود و همین رویکرد موجب شد در حوزههای گوناگون، از جمله مسائل مرتبط با جهان اسلام، وحدت اسلامی و آینده امت اسلامی، دیدگاههای راهبردی و نظریههای قابل توجهی ارائه کنند.
نظریهپردازی در حوزه وحدت اسلامی و تمدن اسلامی
وی با اشاره به جایگاه رهبر شهید انقلاب در حوزه اندیشه وحدت اسلامی اظهار کرد: حضرت آیتاللهالعظمی امام خامنهای در حوزه وحدت اسلامی صرفاً یک صاحبنظر نبودند، بلکه در این عرصه نظریهپردازی کردهاند. ایشان در موضوعاتی همچون امت اسلامی، اتحادیه کشورهای اسلامی و تمدن اسلامی دیدگاهها و چارچوبهای نظری مشخصی ارائه کردهاند که مجموعه این دیدگاهها ظرفیت آن را دارد که به عنوان یک منظومه فکری در حوزه جهان اسلام مورد بررسی قرار گیرد.
وی افزود: مجموعه این دیدگاهها و نظریات در قالب یک درختواره موضوعی گردآوری و تدوین شده و مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی نیز آن را در قالب یک کتابچه منتشر کرده است. بررسی این مجموعه نشان میدهد که نگاه رهبر معظم انقلاب به وحدت اسلامی، صرفاً محدود به توصیههای اخلاقی یا شعاری نیست، بلکه مبتنی بر یک منظومه فکری و راهبردی است که موضوعاتی همچون وحدت امت اسلامی، همگرایی کشورهای مسلمان، شکلگیری ظرفیتهای مشترک جهان اسلام و دستیابی به تمدن اسلامی را دربرمیگیرد.
محبت به مخالفان و سادهزیستی، از ویژگیهای برجسته شخصیت امام شهید بود
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با اشاره به ابعاد شخصیتی امام شهید گفت: حتی افرادی که صراحتاً اعلام میکردند ایشان را قبول ندارند، در مواجهه با محبت و اخلاق کریمانه او متأثر میشدند؛ ویژگیهایی که ریشه در سیره ائمه اطهار(ع) داشت و شخصیت ایشان را جذاب و اثرگذار کرده بود.
حجتالاسلام والمسلمین شهریاری با اشاره به برخی ویژگیهای ممتاز شخصیتی امام شهید، محبت و رفتار کریمانه با مخالفان، سادهزیستی، حضور در میان مردم و بیتکلفی در معاشرت را از جمله برجستهترین خصوصیات ایشان برشمرد و اظهار کرد: بسیاری از افرادی که نسبت به ایشان ارادت نداشتند و حتی مواضعی مخالف داشتند، هنگام حضور در جلسات و دیدار با ایشان، تحت تأثیر رفتار و محبت وی قرار میگرفتند.
وی افزود: من افراد متعددی را میشناسم که نسبت به ایشان ارادت نداشتند، بلکه حتی در نقطه مقابل ارادت قرار داشتند؛ با این حال، وقتی در جلسهای در کنار ایشان قرار میگرفتند، با یکدیگر بر سر یک سفره غذا میخوردند و از برخورد و رفتار ایشان متأثر میشدند.
حتی مخالفان نیز از اخلاق و محبت امام شهید متأثر بودند
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی ادامه داد: برخی شخصیتهای علمی صراحتاً میگفتند که ایشان را قبول نداریم، اما با وجود این، محبت و اخلاق ایشان بر آنان اثر گذاشته بود. این مسئله نشان میدهد که شخصیت انسان تنها با سخن و موضعگیری شناخته نمیشود، بلکه رفتار، منش و نوع تعامل او با دیگران میتواند تأثیری عمیقتر و ماندگارتر بر اطرافیان داشته باشد.
حجتالاسلام والمسلمین شهریاری با اشاره به تفاوت این رفتار با واکنشهای معمول افراد در برابر مخالفان تصریح کرد: ما خودمان اگر کسی علیه ما سخنی بگوید، گاهی چنان ناراحت میشویم که حتی پاسخ سلام او را نیز نمیدهیم؛ اما ایشان در مقابل، به همان فردی که علناً علیه او سخن گفته بود، محبت میکرد.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: همین ویژگیهاست که یک شخصیت را جذاب، جمیل و زیبا میکند. انسان ممکن است از نظر علمی، مدیریتی یا سیاسی جایگاه بالایی داشته باشد، اما آنچه شخصیت او را ماندگار و محبوب میکند، مجموعهای از ویژگیهای اخلاقی و انسانی است که در رفتار روزمره او نمود پیدا میکند.
تفاوت امام شهید با حاکمان جهان اسلام در سبک زندگی
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در ادامه با مقایسه سبک زندگی امام شهید با حاکمان و امیران جهان اسلام گفت: وقتی امام شهید را با بسیاری از حُکام جهان اسلام مقایسه میکردیم، تفاوت این دو سبک زندگی بهروشنی قابل احساس بود.
وی با اشاره به سفرههای افطاری امام شهید اظهار کرد: ما همیشه افطاریهای ایشان را دیدهایم. باید پرسید حُکام امروز چگونه غذا میخورند و چه نوع سبک زندگیای دارند؟ کدامیک از این امرا حاضر هستند فرزند خودشان را به جبهه بفرستند؟ امام شهید، فرزند خودش، آیتالله سیدمجتبی خامنهای را به جبهه فرستاد. این رفتار نشاندهنده آن است که ایشان میان خود و مردم، میان خانواده خود و دیگران و میان مسئولیت اجتماعی و زندگی شخصی، تفاوتی قائل نبود.
وی تأکید کرد: چنین ویژگیهایی است که یک شخصیت را از دیگران متمایز میکند؛ چراکه وقتی انسان برای دیگران نسخهای تجویز میکند، اما خود و خانوادهاش را از اجرای آن مستثنا نمیکند، این رفتار در جامعه اثرگذار خواهد بود.
ویژگیهایی برگرفته از سیره ائمه اطهار(ع)
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با بیان اینکه بسیاری از این ویژگیهای اخلاقی و رفتاری ریشه در سیره ائمه معصومین(ع) دارد، گفت: این خصوصیات از ائمه معصومین(ع) به ارث برده شده است و همین ویژگیهاست که شخصیت انسان را جذاب میکند. محبت به مردم، برخورد کریمانه با مخالفان، سادهزیستی، حضور در میان مردم و نداشتن فاصله میان گفتار و رفتار، از جمله مؤلفههایی است که در سیره اهلبیت(ع) مشاهده میشود و در شخصیت امام شهید نیز جلوه داشت.
شهادت؛ زیباترین فرجام پس از یک عمر خدمت
حجتالاسلام والمسلمین شهریاری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سالهای پایانی عمر امام شهید اظهار کرد: وقتی انسان به سن ۸۰ تا ۹۰ سالگی میرسد، طبیعی است که توانایی حضور مستمر در جلسات و همچنین قدرت و حافظه او نسبت به دوران جوانی محدودتر شود. ما مطلع بودیم که ایشان با وجود سن بالا، بیش از سه ساعت در جلسه مینشست و با وجود سالها خدمت، همچنان با جدیت و احساس مسئولیت در عرصههای مختلف حضور داشت.
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی افزود: در چنین سنی و پس از این همه خدمت، زیباترین اتفاقی که میتواند برای یک انسان رقم بخورد، شهادت است؛ چرا که شهادت برای انسانی که تمام عمر خود را در مسیر خدمت سپری کرده، میتواند بهعنوان زیباترین فرجام تلقی شود.
«ما رأیتُ إلا جمیلاً»؛ زیبایی در مسیر خدمت و شهادت
وی با اشاره به عبارت «ما رأیتُ إلا جمیلاً» خاطرنشان کرد: این معنا زمانی بهتر درک میشود که انسان به مجموعه زندگی، مجاهدتها، خدمتها و ویژگیهای اخلاقی یک شخصیت نگاه کند. جذابیت شخصیت امام شهید نیز به همین ویژگیها و خصوصیاتی بازمیگردد که ریشه در سیره ائمه اطهار(ع) داشت.
حجتالاسلام والمسلمین شهریاری تأکید کرد: آنچه از امام شهید به یادگار مانده، صرفاً مجموعهای از مواضع و سخنان نیست، بلکه یک منش و سبک زندگی است؛ سبکی که در آن محبت حتی نسبت به مخالف، سادهزیستی، حضور در کنار مردم، تحمل دشواریها و آمادگی برای فداکاری و شهادت در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
«هفته وحدت» و «امت واحده»؛ میراث فکری امام شهید
وی با اشاره به موضوع وحدت اسلامی گفت: همین «هفته وحدت» و کلیدواژه «امت واحده» نیز از جمله مفاهیمی است که از امام شهید به یادگار مانده است. تأکید بر وحدت امت اسلامی، تقریب مذاهب و شکلگیری امت واحده، بخشی از میراث فکری و عملی ایشان است و باید این مفاهیم در جامعه اسلامی همچنان مورد توجه قرار گیرد.
وی در پایان تصریح کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد ویژگیهای اخلاقی، اجتماعی و وحدتآفرین امام شهید مورد بازخوانی قرار گیرد و این میراث فکری و عملی به نسلهای آینده منتقل شود.
نظر شما